1
00:00:04,000 --> 00:00:07,999
Mijn naam is Michel Blomgren en mijn
passie is wildernis survival.

2
00:00:08,000 --> 00:00:12,999
De kunst van het overleven
onder zware omstandigheden.

3
00:00:20,000 --> 00:00:24,999
Dit is de eerste aflevering in een serie
over outdoor survival in Zweden.

4
00:00:25,000 --> 00:00:31,999
Deze aflevering belicht de vijf punten
welke je overlevingskansen vergroten.

5
00:00:32,000 --> 00:00:36,999
Volg mij in deze typische survival situatie,
om deze punten beter te kunnen illustreren.

6
00:00:37,000 --> 00:00:39,999
Verdwaald in het bos tijdens de herfst.

7
00:01:11,000 --> 00:01:13,999
SURVIVAL
met Michel Blomgren

8
00:02:34,000 --> 00:02:36,999
Zoals jullie waarschijnlijk begrijpen,
is dit persoon verdwaald.

9
00:02:37,000 --> 00:02:41,999
Hij was op een korte wandeltocht,
en nam ergens een verkeerde afslag.

10
00:02:42,000 --> 00:02:45,999
Omdat hij de omgeving goed denkt te kennen,
probeert hij weer op het juiste pad te komen.

11
00:02:46,000 --> 00:02:51,999
Maar wat hij zich nog niet realiseert is
dat hij eigenlijk in een cirkeltje rond loopt.

12
00:02:52,000 --> 00:02:57,999
Hij is onvoorbereid en mist een kaart, mobieltje,
kompas, fluitje, en spullen om te overnachten.

13
00:02:58,000 --> 00:03:00,999
Blijft hij nu werkelijk tot de duisternis
door het bos dwalen?

14
00:03:01,000 --> 00:03:03,999
Zal iemand uit de beschaafde wereld
hem nu opgeven als vermist?

15
00:03:04,000 --> 00:03:06,999
Zullen ze hem in het juiste gebied
gaan zoeken?

16
00:03:07,000 --> 00:03:11,999
De antwoorden op deze vragen kunnen
het verschil betekenen tussen leven en dood.

17
00:03:14,000 --> 00:03:17,999
Hij heeft het idee nog niet opgegeven
dat hij voor de duisternis hieruit raakt.

18
00:03:18,000 --> 00:03:22,999
Daarom probeert hij hier uit te komen.
Hoe donkerder, hoe gestresster hij zich voelt. 

19
00:03:23,000 --> 00:03:29,999
Paniek is een emotionele reactie, een alarm,
welke iemand laat vechten of vluchten.

20
00:03:30,000 --> 00:03:33,999
Paniek voelen is in zo'n situatie, heel normaal.

21
00:03:34,000 --> 00:03:39,999
De rede voor paniek is angst. Angst is als vuur.
Het kan je verwarmen, maar ook verbranden.

22
00:03:40,000 --> 00:03:43,999
Zoals vuur respect verdient,
verdient angst dit ook.

23
00:03:44,000 --> 00:03:46,999
Niemand is zonder angst.

24
00:03:47,000 --> 00:03:50,999
Er zijn 2 soorten mensen: zij die hun angst
bedwingen, en zij die dat niet doen.

25
00:03:51,000 --> 00:03:55,999
Als je denkt dat je maar EEN van beiden
bent, dan hebt je het fout!

26
00:03:56,000 --> 00:04:02,999
We zijn het namelijk allebei, het is maar net
hoe de situatie onze emoties beinvloed.

27
00:04:03,000 --> 00:04:05,999
(Nederigheid VOOR de taak)

28
00:04:06,000 --> 00:04:08,999
De eerste regel tijdens het verdwalen is:
niet verder verdwalen.

29
00:04:09,000 --> 00:04:12,999
Wanneer de paniek je besluipt, denk dan
aan het engelse woord STOP.

30
00:04:13,000 --> 00:04:17,999
Punt 1: STOP staat voor:
Stop, Think, Orientate, Plan

31
00:04:19,000 --> 00:04:23,999
Stop met alle fysieke activiteiten, want
dit genereert alleen maar meer stress.

32
00:04:24,000 --> 00:04:26,999
Ga even zitten en adem goed door.
Ga niet hyperventileren!

33
00:04:27,000 --> 00:04:31,999
Als paniek JOU regeert, in plaats van anderom,
dan is het vaak - EINDE OEFENING -

34
00:04:32,000 --> 00:04:34,999
Zelfs als je de grootste survival-expert
van de wereld bent!

35
00:04:35,000 --> 00:04:38,999
Als je een thermoskan hebt met iets warms,
drink dit dan, maar wel rustig aan.

36
00:04:39,000 --> 00:04:42,999
Als je uitgeput en buiten adem bent, eet
dan nog niet, anders verergert dit alleen.

37
00:04:43,000 --> 00:04:46,999
Net zoals lopen en tegelijkertijd eten
erg afmattend is. Dus eerst uitrusten.

38
00:04:48,000 --> 00:04:50,999
Denk de situatie goed door en probeer
jezelf te orienteren.

39
00:04:51,000 --> 00:04:55,999
Hoe laat is het? Hoe lang is het nog licht?
Wat heb ik bij me, en waar ben ik?

40
00:04:56,000 --> 00:04:59,999
Hoe ben ik hier beland? Kom ik hier uit
voordat het donker wordt?

41
00:05:00,000 --> 00:05:02,999
En als ik hier niet tijdig uitkom,
wat dan te doen?

42
00:05:03,000 --> 00:05:05,999
Zal iemand me als vermist opgeven?
En zo ja, wanneer?

43
00:05:06,000 --> 00:05:10,999
Komt mijn laatstbekende positie nog wel
overeen met die welke ik opgaf?

44
00:05:11,000 --> 00:05:16,999
Maak een tijdplan in de trant van:
Als ik om X uur hier niet uit ben, dan ...

45
00:05:17,000 --> 00:05:23,999
Inventariseer, zoek of bouw een onderkomen,
maak een vuur en verzamel veel brandhout.

46
00:05:29,000 --> 00:05:34,999
Je moeilijkste beslissing is of je buiten in de
natuur blijft overnachten.

47
00:05:35,000 --> 00:05:38,999
Het is veel verleidelijker om te denken:
"ik kom hier vast voor donker wel uit".

48
00:05:39,000 --> 00:05:43,999
Het belangrijkste is dat jij je realiseert
dat deze beslissing gemaakt MOET worden,...

49
00:05:44,000 --> 00:05:49,999
zodat de men zich kan voorbereiden
op beide alternatieven, blijven of doorgaan.

50
00:05:50,000 --> 00:05:53,999
Als je rond blijft zwerven, zonder dat je
ook maar iets herkent...

51
00:05:54,000 --> 00:05:58,999
bereid je dan voor op het onvermijdelijke,
namelijk een overnachting in de natuur.

52
00:05:59,000 --> 00:06:03,999
Hoe eerder men dit realiseert, des te meer tijd
je hebt ter voorbereiding hiervan.

53
00:06:04,000 --> 00:06:07,999
Punt 2: Geef nooit op! Overleven doet men
voor 80% mentaal en 20% lichamelijk.

54
00:06:08,000 --> 00:06:10,999
Terug naar onze verdwaalde vriend, hij is
gestopt en begonnen met nadenken.

55
00:06:11,000 --> 00:06:15,999
Fracties van gedachten jagen door zijn
hoofd, het is tijd om te focusseren.

56
00:06:16,000 --> 00:06:19,999
Laten we even zijn uitrusting bekijken.

57
00:06:21,000 --> 00:06:24,999
Het belangrijkste is wat we dragen,
namelijk de kleding.

58
00:06:25,000 --> 00:06:30,999
Onze lichaamstemperatuur is 27 graden C.
Hier is het nu -3 graden Celcius.

59
00:06:31,000 --> 00:06:36,999
Dit betekend dat een temperatuursverschil
gehandhaaft moet worden van 30 graden C.

60
00:06:37,000 --> 00:06:40,999
Onderkoeling is doodsoorzaak nr.1 in de
wildernis op de noorderlijke breedtegraden.

61
00:06:41,000 --> 00:06:44,999
Dit komt door de lage buitentemperatuur,
maar ook door nat worden van regen of water.

62
00:06:45,000 --> 00:06:48,999
Water geleid onze temperatuur 27 keer sneller
weg van ons lichaam dan lucht.

63
00:06:49,000 --> 00:06:52,999
Daarom is het zo belangrijk om een onderdak
te bouwen en een vuur te kunnen maken.

64
00:06:53,000 --> 00:06:56,999
In de volgende aflevering zal ik gedetaileerder
ingaan op het gebruik van de uitrusting.

65
00:06:57,000 --> 00:07:01,999
Als bescherming tegen kou/regen op nr.1 komt,
dan komt water op nummer 2.

66
00:07:02,000 --> 00:07:04,999
Uitdroging is heel gewoon tijdens
buitenactiviteiten.

67
00:07:05,000 --> 00:07:07,999
We kunnen niet langer dan een paar dagen
zonder water.

68
00:07:08,000 --> 00:07:11,999
Het is zelfs onwaarschijnlijk men dat sterft
aan verhongering in een wildernis-situatie.

69
00:07:12,000 --> 00:07:15,999
Mensen kunnen wel meer dan 40 dagen
overleven zonder voedsel!

70
00:07:16,000 --> 00:07:19,999
De uitrusting van onze verdwaalde vriend
is minimaal, ...

71
00:07:20,000 --> 00:07:23,999
maar wanneer juist toegepast, zal het zijn
leven redden op het koudst van de nacht.

72
00:07:24,000 --> 00:07:29,999
Een amerikaans type poncho kan ook
gebruikt worden als onderdak.

73
00:07:30,000 --> 00:07:33,999
Het is groot genoeg en heeft
bevestigings-oogjes in de hoeken.

74
00:07:34,000 --> 00:07:38,999
Een poncho is zelfs het enige onderdak
wat ik meeneem tijdens buitenactiviteiten.

75
00:07:39,000 --> 00:07:42,999
Werkt goed, deze multiefunctionele kleding.

76
00:07:44,000 --> 00:07:46,999
Het meenemen van droge reservekleding,
is van essentieel belang.

77
00:07:47,000 --> 00:07:52,999
De lange onderbroek wordt onderschat.
In steden zie je mensen met pooljassen,...

78
00:07:53,000 --> 00:07:58,999
maar dragen een strakke spijkerbroek of
zomerbroek voor een tropisch klimaat.

79
00:07:59,000 --> 00:08:04,999
Lange onderbroeken van wol of fleece en
een winddichte broek houden je goed warm.

80
00:08:05,000 --> 00:08:07,999
Tot en met de voeten.

81
00:08:08,000 --> 00:08:13,999
Water is prioriteit 2 na warmte. Een thermosfles
met iets warms is zeer aangenaam in de kou.

82
00:08:14,000 --> 00:08:18,999
Gemiddeld dienen we 3 liter water tot ons te
nemen onder normale omstandigheden.

83
00:08:19,000 --> 00:08:21,999
Althans, volgens de meeste aanbevelingen.

84
00:08:22,000 --> 00:08:25,999
In de zomer van 2005 ondernam ik een
5-daagse tocht met erg weinig voedsel.

85
00:08:26,000 --> 00:08:29,999
Ik kwam er al snel achter dat ik te veel
dronk, dus ik minderde tot 1 liter per dag.

86
00:08:30,000 --> 00:08:32,999
Dat was genoeg voor die specifieke situatie.

87
00:08:33,000 --> 00:08:36,999
I raad aan meer te drinken, vooral in de
winter wanneer uitdroging,...

88
00:08:37,000 --> 00:08:38,999
onderkoeling sterk in de hand werkt.

89
00:08:39,000 --> 00:08:41,999
Wanneer je op zo'n moment hoofdpijn voelt,
drink dan veel water.

90
00:08:42,000 --> 00:08:46,999
Hoofdpijn is de eerste indicator voor uitdroging.
Je bent dan voor 2 tot 3 procent uitgedroogd.

91
00:08:47,000 --> 00:08:51,999
De kleur van de urine zou helder moeten zijn.
Donkergeel - dan lijdt je mogelijk aan uitdroging.

92
00:08:52,000 --> 00:08:56,999
Waneer men voldoende drinkt kan men helder
denken. Erg belangrijk wanneer verdwaald.

93
00:08:57,000 --> 00:09:02,999
Rantsoeneer water nooit. We hebben wel een
vetreserve, maar geen watereserve.

94
00:09:03,000 --> 00:09:06,999
Het negeren van uitdroging is gevaarlijk,
want het lijkt snel te wennen.

95
00:09:07,000 --> 00:09:10,999
Het eindigt met passief gedrag en uiteindelijk
eindigt het in de instorting van het lichaam.

96
00:09:11,000 --> 00:09:14,999
Vele beekjes beneden de bergenregio in
Zweden, zijn besmet met...

97
00:09:15,000 --> 00:09:17,999
parasieten en bacterien, etc.

98
00:09:18,000 --> 00:09:22,999
Het is belangrijk (zoals hygiene altijd is) om
water te reinigen voor consumptie.

99
00:09:23,000 --> 00:09:28,999
Alle ziekteverwekkers hebben een incubatie-
periode voordat de symptomen opdoemen.

100
00:09:29,000 --> 00:09:31,999
Die periode varieert van enkele uren
tot enkele maanden.

101
00:09:32,000 --> 00:09:36,999
De meest voorkomende ziekteverwekkers,
de protozoa en de bacterien...

102
00:09:37,000 --> 00:09:43,999
hebben een incubatieperiode van ongeveer
2 dagen of meer. (Salmonella ongeveer 2 uur)

103
00:09:44,000 --> 00:09:49,999
In Zweden betekent dit statistisch, dat je
gered wordt voordat je ziek wordt.

104
00:09:50,000 --> 00:09:55,999
Ondanks dit, moet water behandeld worden
als zijnde ernstig besmet.

105
00:09:56,000 --> 00:09:58,999
Wat erg pijnlijk kan worden.

106
00:09:59,000 --> 00:10:02,999
Zware diaree, bloedende ingewanden en
overgeven zijn een paar symptomen.

107
00:10:03,000 --> 00:10:08,999
Koken is, ondanks vele moderne oplossingen,
de beste manier om water veilig te maken.

108
00:10:09,000 --> 00:10:13,999
Het water moet ergens in gekookt kunnen worden.
Een metalen beker, zou niet verkeerd zijn,...

109
00:10:14,000 --> 00:10:18,999
maar een kookpot, zoals een koffiepot,
is toch een stuk makkelijker.

110
00:10:23,000 --> 00:10:27,999
Voedsel is belangrijk, maar we kunnen ook
vele dagen overleven zonder iets te eten.

111
00:10:28,000 --> 00:10:31,999
De honger kan een uitdaging worden na
acht uur niets gegeten te hebben.

112
00:10:32,000 --> 00:10:35,999
Het kan behoorlijk rommelen in onze maag.

113
00:10:36,000 --> 00:10:40,999
Wat later wordt dit minder en de honger
wordt hierdoor draaglijker.

114
00:10:41,000 --> 00:10:44,999
De wil om te eten kan sterk zijn in het begin,
en later kan dit veranderen in misselijkheid.

115
00:10:45,000 --> 00:10:50,999
1 op de 20 mensen moet overgeven
na 2 tot 3 dagen zonder voedsel.

116
00:10:51,000 --> 00:10:57,999
Wanneer het energie en koolhydraten-niveau
laag is, kunnen we niet meer snel werken.

117
00:10:58,000 --> 00:11:02,999
Het is belangrijk om niet harder te werken
dan het lichaam aankan om uitputting,...

118
00:11:03,000 --> 00:11:05,999
duizeligheid en zelfs flauwvallen te voorkomen.

119
00:11:06,000 --> 00:11:10,999
Rantsoeneer de lichaamsenergie door rustig
te werken en te lopen.

120
00:11:11,000 --> 00:11:14,999
Overleef langer - blijf ontspannen.
Werk vastberaden, maar rustig.

121
00:11:15,000 --> 00:11:19,999
Wanneer je jezelf 'genesteld' hebt in de natuur,
is er geen rede om rond te moeten rennen.

122
00:11:36,000 --> 00:11:42,999
Punt 3: DRIE van IETS is een noodsein.
3 fluitsignalen, 3 lichtsignalen, SOS, etc.

123
00:11:49,000 --> 00:11:54,999
Om ons te kunnen beschermen tegen de kou,
moeten we iets weten over onderkoeling.

124
00:11:56,000 --> 00:11:59,999
CONVECTIE: verantwoordelijk voor 50%
van ons warmteverlies.

125
00:12:00,000 --> 00:12:04,999
Convectie is wanneer de isolerende lucht om
ons heen en tussen onze kleding wegblaast,...

126
00:12:05,000 --> 00:12:10,999
door koude lucht of beweging. Warme lucht
stijgt op en verwijderd zich dus van ons.

127
00:12:11,000 --> 00:12:14,999
RADIATIE: verantwoordelijk voor 30% van
ons lichaamswarmteverlies.

128
00:12:15,000 --> 00:12:18,999
Warmte (energie) verplaatst zich naar een
koudere omgeving, zelfs door kleding heen.

129
00:12:19,000 --> 00:12:23,999
Warmtestraling kan gevoeld worden van de
zon en van een vuur.

130
00:12:24,000 --> 00:12:27,999
ADEMHALING: is verantwoordelijk voor 10%
van ons lichaamswarmteverlies.

131
00:12:28,000 --> 00:12:31,999
Koude lucht wordt in de luchtwegen opgewarmd
nog voordat deze de longen bereikt.

132
00:12:32,000 --> 00:12:35,999
VERDAMPING: verantwoordelijk voor 5%
van ons lichaamswarmte verlies.

133
00:12:36,000 --> 00:12:39,999
Warmte wordt van ons lichaam weggeleid door
het verdampen van vocht.

134
00:12:40,000 --> 00:12:43,999
Zweten en natte kleding is de voornaamste
reden van verdamping.

135
00:12:44,000 --> 00:12:48,999
GELEIDING: verantwoordelijk voor 5% van
ons lichaamswarmteverlies.

136
00:12:49,000 --> 00:12:53,999
Warmte-energie wordt overgebracht naar een
kouder materiaal, door direct contact.

137
00:12:54,000 --> 00:12:57,999
Hitte transporteert zichzelf altijd van
een warme plaats naar een koude.

138
00:12:59,000 --> 00:13:02,999
Weten waar men niet mee in contact
moet komen is belangrijk.

139
00:13:03,000 --> 00:13:07,999
Water kan warmte 27 keer sneller van
je lichaam wegleiden dan lucht.

140
00:13:08,000 --> 00:13:12,999
Aluminium kan warmte 100 keer sneller van
je lichaam wegleiden dan ijs.

141
00:13:13,000 --> 00:13:18,999
Het is geen goed idee een aluminium deken als
slaapmat te gebruiken. Vooral niet in de winter.

142
00:13:24,000 --> 00:13:28,999
Punt 4: De 4 werkzaamheden.
Onderdak, Vuur, Water, Noodsignalen.

143
00:13:29,000 --> 00:13:31,999
Het kiezen van de juiste plaats om het kamp
op te slaan is essentieel.

144
00:13:32,000 --> 00:13:35,999
Het zou dicht bij water moeten zijn, maar
liever niet er vlak naast.

145
00:13:36,000 --> 00:13:38,999
Koude lucht zakt 's nachts neer over 'n meer.

146
00:13:39,000 --> 00:13:43,999
Voldoende brandhout dichtbij is essentieel.
In Zweden is een dennenbos erg geschikt.

147
00:13:44,000 --> 00:13:49,999
Van dennen kan men schuilplaatsen, bedden
en vuren maken.

148
00:13:57,000 --> 00:14:02,999
Als je geen touw hebt, dan vindt je dat daar
onder de grond. Dennewortels zijn uitstekend.

149
00:14:03,000 --> 00:14:06,999
Zolang de grond niet bevroren is.

150
00:14:07,000 --> 00:14:12,999
Gedurende de winter is heb belangrijk om
touw mee te nemen. Vooral in het noorden.

151
00:14:42,000 --> 00:14:48,999
Als de nood het hoogst is, is de redding nabij.
Een bruikbaar touw is dan snel gevonden.

152
00:14:49,000 --> 00:14:53,999
Oftewel... je gebruikt wat je hebt.

153
00:15:17,000 --> 00:15:21,999
De poncho beschermt tegen wind en regen.
Tijd voor bescherming tegen de koude grond.

154
00:15:22,000 --> 00:15:26,999
Dennentakken lenen zich uitstekend om een
traditioneel BUSH-BED te maken.

155
00:15:27,000 --> 00:15:31,999
Zorg ervoor dat de bocht van de takken naar
boven wijst voor een 'zwevend' matras.

156
00:15:32,000 --> 00:15:36,999
Dit creeert een isolerende luchtlaag tussen jou
en de grond. Net als een slaapmat.

157
00:15:37,000 --> 00:15:40,999
De hoeveelheid 'bogen' is erg belangrijk. Het
is goed als het matras tot aan de knieen komt.

158
00:15:41,000 --> 00:15:44,999
Het Dennetak-matras zakt nog een hoop in
als men er op gaat liggen.

159
00:15:45,000 --> 00:15:48,999
Let op: Het Zweedse "Recht op toegang"
includeert niet het nemen van...

160
00:15:49,000 --> 00:15:52,999
dennewortels of takken. Vraag hiervoor
toestemming aan de landeigenaar.

161
00:15:53,000 --> 00:15:57,999
Wanneer verdwaald, breek dan iedere wet
om te overleven. - dat is je recht.

162
00:15:58,000 --> 00:16:01,999
Er volgt vrijspraak, zolang je je handelen
maar kunt verantwoorden.

163
00:16:02,000 --> 00:16:05,999
Een Engels spreekwoord, zegt meer dan
1000 woorden.

164
00:16:06,000 --> 00:16:09,999
Betere aangeklaagd door twaalf,
dan gedragen door zes.

165
00:16:16,000 --> 00:16:21,999
Een goed spreekwoord in survival is: goede
voorbereiding voorkomt slechte uitvoering.

166
00:16:22,000 --> 00:16:25,999
Vooral als we het hebben over vuur.

167
00:16:27,000 --> 00:16:28,999
Ik verzamel stenen voor een vuurplaats.

168
00:16:29,000 --> 00:16:34,999
Een stenen vuurplaats beschermt tegen
'grondvuur'. Het vuur verhit de grond,...

169
00:16:35,000 --> 00:16:40,999
en kan wortels voor dagen laten smeulen,
wat kan leiden tot een gemene bosbrand.

170
00:16:41,000 --> 00:16:46,999
Een stenen vuurplaats laat het vuur ook
effectiever branden i.p.v. op (natte) grond.

171
00:16:47,000 --> 00:16:50,999
Dit is het resultaat. Het belangrijkst zijn de
stenen op de bodem.

172
00:16:51,000 --> 00:16:55,999
De vuurplaats is op niet meer dan een arms-
lengte van de schuilplaats geplaatst omdat...

173
00:16:56,000 --> 00:17:01,999
je dan het vuur kunt voeden vanuit je bed,
maar veraf genoeg bent voor de spetters.

174
00:17:02,000 --> 00:17:04,999
Het is tijd om het brandhout te verzamelen.

175
00:17:09,000 --> 00:17:16,999
We nemen verschillende maten. Twijgjes en
takjes ontsteken dikkere takken.

176
00:17:18,000 --> 00:17:21,999
Eerst verzorgen we de tondel, welke eerst
de dunnen takjes zal ontsteken.

177
00:17:22,000 --> 00:17:27,999
Berkenschors is ongelofelijk. Het brand zelfs
wanneer het onder water is gedompeld.

178
00:17:28,000 --> 00:17:35,999
Door het oppervlak af te schrapen, maak je
uiterst brandbaar materiaal voor de Firesteel.

179
00:18:03,000 --> 00:18:07,999
De droge twijgjes onderaan de meeste
dennen, zijn zeer geschikt als aanmaakhout.

180
00:18:13,000 --> 00:18:17,999
Droge dennetwijgjes zijn erg goed
als eerste brandstof te gebruiken.

181
00:18:19,000 --> 00:18:22,999
Berkentwijgen, wanneer gedroogd in de zon,
branden ook na een regenbui.

182
00:18:23,000 --> 00:18:25,999
Het schors beschermt de tak tegen vocht.

183
00:18:26,000 --> 00:18:30,999
Berk is prima brandhout en kan zelfs gebruikt
worden wanneer deze erg vochtig is.

184
00:18:31,000 --> 00:18:35,999
Veel mensen zeggen dat je het niet kunt
gebruiken tenzij het -10C is, maar 't werkt toch.

185
00:20:09,000 --> 00:20:14,999
Als je geen dennetakken of berkenschors kunt
vinden, maak dan 'feather sticks'

186
00:20:15,000 --> 00:20:19,999
Gespleten hout brand veel beter dan wanneer
het niet gespleten is.

187
00:20:20,000 --> 00:20:23,999
Het hout is normaliter nat aan de buitenkant,
maar droog aan de binnenkant.

188
00:20:25,000 --> 00:20:30,999
Dit kan gedaan worden met iedere houtsoort,
en kan zelfs met de firesteel ontstoken worden.

189
00:20:31,000 --> 00:20:35,999
Je moet meerdere 'feather sticks' maken, en
hout klein splijten voor een goed resultaat.

190
00:20:48,000 --> 00:20:51,999
Als het eenmaal brand, is het tijd voor
een warm bakkie.

191
00:20:52,000 --> 00:20:57,999
Als het water heftig kookt is het veilig.
"Heftige bubbels is weinig trubbels!"

192
00:20:58,000 --> 00:21:02,999
Thee van pijn- of denneboomnaalden,
maakt een exelente 'bos-thee'.

193
00:21:03,000 --> 00:21:06,999
Voor mij symboliseert deze drank
het sub-arctische bos.

194
00:21:07,000 --> 00:21:11,999
In plaats van losse naalden, nemen ik de
hele twijg. Liefst alleen de uiteinden.

195
00:21:12,000 --> 00:21:15,999
De naalden bevatten veel viamine C
tijdens de herfst, winter en lente.

196
00:21:16,000 --> 00:21:20,999
2 handen vol naalden op een 1/2 liter water,
geeft 1/3, (20 mg) van de ADH (60 mg)

197
00:21:21,000 --> 00:21:25,999
voor vitamine C, welke in Zweden
wordt gehanteerd.

198
00:21:26,000 --> 00:21:32,999
10 mg is trouwens voldoende om scheurbuik,
te voorkomen als je maanden onderweg bent.

199
00:21:34,000 --> 00:21:38,999
De naalden bevatten ook een kleine hoeveel-
heid suiker, welk een opkikkerend effect heeft.

200
00:21:39,000 --> 00:21:43,999
Vooral als men moe en hongerig is. Het moet
20 minuten pruttelen alvorens te serveren.

201
00:21:45,000 --> 00:21:49,999
Als je een thermoskan hebt, zoals onze
vriend hier, vul deze dan met deze thee.

202
00:21:50,000 --> 00:21:54,999
Een prima drank wanneer het
's nachts stevig vriest.

203
00:23:34,000 --> 00:23:37,999
Alles goed, eind goed, maar niet alles
loop altijd goed af.

204
00:23:38,000 --> 00:23:41,999
Wie er leeft en wie er sterft, daar is
soms geen pijl op te trekken.

205
00:23:42,000 --> 00:23:45,999
Ervaren outdoors-experts sterven soms
na een nachtje in de natuur,...

206
00:23:46,000 --> 00:23:50,999
ondanks goed weer, kleding, goede uitrusting
en lichamelijk gezond,...

207
00:23:51,000 --> 00:23:55,999
terwijl kinderen onder de 6 jaar, zelfs
zuigelingen, het onmogelijke overleven.

208
00:23:56,000 --> 00:23:59,999
De wil om te leven kan niet geleerd, getraind
worden door het lezen van een boek.

209
00:24:00,000 --> 00:24:02,999
Ieder van ons moet zijn eigen rede voor
(over)leven vinden.

210
00:24:03,000 --> 00:24:06,999
Misschien is het genoeg, te realiseren dat
men wil overleven om te kunnen leven.

211
00:24:07,000 --> 00:24:11,999
Het enigste wat we werkelijk nodig hebben is
de kundigheid van het aanpassen aan...

212
00:24:12,000 --> 00:24:14,999
een nieuw senario welke herschreven wordt
door iedere nieuwe overlevings-situatie.

213
00:24:16,000 --> 00:24:21,999
Punt 5: Het laatste punt, de uitrusting, welke
ik waardevol acht in iedere outdoor activiteit.

214
00:24:22,000 --> 00:24:27,999
Uitrusting helpt hen die willen overleven.
Geef op, en de uitrusting is waardeloos.

215
00:24:29,000 --> 00:24:32,999
1) Een goed scherp mes is je beste vriend.

216
00:24:34,000 --> 00:24:38,999
2) De mogelijkheid om vuur te maken.
Een primaire manier, en een backup.

217
00:24:41,000 --> 00:24:45,999
3) Een fluitje draagt verder dan een stem,
en gaat ook langer mee.

218
00:24:46,000 --> 00:24:49,999
4) Een kompas om door het bos te navigeren.

219
00:24:51,000 --> 00:24:54,999
5) En als laatste, een EHBO kit.

220
00:25:03,000 --> 00:25:07,999
Ik eindig nu met een herhaling van mijn
voorgaande 5 punten.

221
00:25:08,000 --> 00:25:11,999
Maar allereerst wil ik iedereen
bedanken voor het kijken.

222
00:25:14,000 --> 00:25:17,999
1) STOP - Stop Think Orient Plan

223
00:25:18,000 --> 00:25:21,999
2) Geef niet op!

224
00:25:22,000 --> 00:25:27,999
'n enkeling sterft vechtend,
maar velen door opgeven!
-- Zweeds Militair Survival Handboek --

225
00:25:30,000 --> 00:25:33,999
3) Drie van IETS is een internationaal
noodteken.

226
00:25:35,000 --> 00:25:37,999
4) Vier werkzaamheden in een
overlevings-situatie.

227
00:25:38,000 --> 00:25:38,999
Onderdak.

228
00:25:39,000 --> 00:25:40,999
Vuur.

229
00:25:41,000 --> 00:25:41,999
Water.

230
00:25:42,000 --> 00:25:44,999
Noodsignalen.

231
00:25:45,000 --> 00:25:47,999
5) Vijf dingen welke je altijd bij je dient te
hebben in het bos...

232
00:25:49,000 --> 00:25:49,999
Een mes.

233
00:25:50,000 --> 00:25:53,999
Twee manieren om vuur te maken.

234
00:25:55,000 --> 00:25:55,999
Fluitje.

235
00:25:56,000 --> 00:25:57,999
Kompas.

236
00:25:58,000 --> 00:25:59,999
En een EHBO kit.

237
00:26:00,000 --> 00:26:03,999
Meer afleveringen in deze serie kan men
vinden op: www.bushcraft.se

238
00:26:04,000 --> 00:26:08,999
Camerawerk, Bewerking en Muziek
door: Michel Blomgren

239
00:26:10,000 --> 00:26:14,999
Nederlandse ondertiteling:
Frits Nieuwenburg